چرا کلمات «اثر دارو» دارند؟
در آلزایمر و سایر انواع دمانس، مشکل فقط «حافظه» نیست؛ پردازش اطلاعات، توجه، و تحمل استرس هم ضعیف میشود. بنابراین جملههایی که برای ما عادیاند، برای بیمار میتواند مثل یک «سؤال امتحانی» یا «اتهام» شنیده شود؛ نتیجهاش هم اضطراب، خجالت، انکار، یا عصبانیت است.
قاعده طلایی:
هدف گفتگو “اثبات واقعیت” نیست؛ هدف “حفظ آرامش و ارتباط” است.
۱) نگویید: «یادت نمیاد؟ همین الان گفتم!»
چرا بد است؟ حس شرمندگی و ناتوانی را شدید میکند و بیمار ممکن است دفاعی شود.
به جایش بگویید:
«اشکالی نداره، دوباره با هم مرور میکنیم.»
«بذار یکبار دیگه ساده بگم.»
«من کمکت میکنم.»
۲) نگویید: «چند بار بپرسم؟!»
چرا بد است؟ تکرار سؤال معمولاً از اضطراب یا فراموشی کوتاهمدت میآید، نه لجبازی.
به جایش بگویید:
«جوابش همونه: امروز بعدازظهر میریم.»
«نگران نباش، من یادم هست.»
ترفند عملی: جواب را کوتاه و ثابت بدهید و بعد حواسپرتیِ مهربانانه: «راستی چای میخوری یا آب؟»
۳) نگویید: «این کار رو اشتباه انجام دادی!»
چرا بد است؟ اصلاح مستقیم، احتمال عصبانیت و مقاومت را بالا میبرد.
به جایش بگویید:
«بیا با هم انجامش بدیم.»
«یک راه راحتتر هم هست، بیا امتحان کنیم.»
نکته: به جای “اشتباه”، روی “کمک” تمرکز کنید.
۴) نگویید: «تو دیگه مثل قبل نیستی…»
چرا بد است؟ به بیمار یادآوری میکند چیزی را از دست داده و میتواند غم و پرخاشگری را تشدید کند.
به جایش بگویید:
«من کنارتم.»
«همین الان هم برام عزیزی.»
«با هم از پسش برمیایم.»
۵) نگویید: «ببین! این خودت هستی… منم… یادت اومد؟»
چرا بد است؟ اگر تشخیص چهره/نام سخت شده باشد، بیمار ممکن است درمانده یا مضطرب شود.
به جایش بگویید:
«سلام عزیزم، من [نام] هستم. اومدم پیشت.»
«حالت چطوره؟ خوشحالم میبینمت.»
به جای امتحان گرفتن، شناساندن آرام و بدون فشار.
۶) نگویید: «این حرفها چیه؟ توهم میزنی!»
چرا بد است؟ حتی اگر واقعیت نداشته باشد، احساس بیمار واقعی است. رد کردن مستقیم، اعتماد را کم میکند.
به جایش بگویید:
«میفهمم که ترسیدی.»
«بیا کنار هم امنترش کنیم.»
بعد به جای بحث، ایمنی + تغییر موضوع/محیط.
۷) نگویید: «اگه یادت میموند، این اتفاق نمیافتاد!»
چرا بد است؟ سرزنش، بیماری را بدتر نمیکند اما رابطه را تخریب میکند.
به جایش بگویید:
«عیبی نداره، پیش میاد.»
«برای دفعه بعد یک راه ساده میچینیم.»
مثلاً یادداشت بزرگ، زنگ گوشی، جعبه دارو، یا کمک یک نفر.
چند جمله طلایی که معمولاً جواب میدهند
«نگران نباش، من کنارتم.»
«بیا با هم انجام بدیم.»
«حق داری ناراحت بشی.»
«الان لازم نیست حلش کنیم، بعداً با هم درستش میکنیم.»
چه زمانی باید کمک تخصصی گرفت؟
اگر این موارد را میبینید، بهتر است ارزیابی پزشکی/روانپزشکی انجام شود:
پرخاشگری یا بیقراری شدید و جدید
توهم/بدبینی که باعث ترس شدید یا رفتار خطرناک میشود
اختلال خواب شدید
افت ناگهانی حافظه یا گیجی (میتواند نشانه عفونت، کمآبی، مشکل دارویی و… باشد)
نظر شما